Tanım
Zaman Serisi, belirli zaman aralıklarında sıralı olarak kaydedilen gözlem, metrik veya veri noktalarından oluşan veri yapısıdır. İngilizcede Time Series olarak kullanılır.
Bir metrik günlük, haftalık, aylık, saatlik veya dakikalık olarak izleniyorsa zaman serisi verisi oluşur. Web trafiği, gelir, dönüşüm oranı, aktif kullanıcı sayısı, reklam harcaması, stok seviyesi ve churn oranı zaman serisi olarak analiz edilebilir.
Zaman serilerinde verinin sırası önemlidir. Çünkü trend, mevsimsellik, döngü, ani değişim ve gecikmeli etkiler zaman boyunca ortaya çıkar.
Kökeni
Zaman serisi kavramı, olayların ve metriklerin zaman içindeki değişimini anlamak için istatistik ve veri analitiği alanlarında gelişmiştir.
Bir değerin yalnızca bugünkü seviyesini bilmek çoğu zaman yeterli değildir. Bu değerin geçmişte nasıl değiştiği, hangi dönemlerde arttığı veya düştüğü karar alma açısından kritiktir.
Dijital pazarlama ve ürün analitiği sistemleri, kullanıcı davranışlarını ve iş metriklerini sürekli ölçtüğü için zaman serisi analizi growth ekipleri için temel hale gelmiştir.
Nerelerde Kullanılır?
Zaman Serisi; trafik analizinde, gelir tahmininde, kampanya performansında, cohort trendlerinde, retention analizinde, forecasting, anomaly detection, seasonality analizi ve dashboard raporlarında kullanılır.
Bir web sitesinin günlük organik trafik verisi zaman serisidir. Bu veriyle trend, algoritma güncellemesi etkisi, mevsimsel düşüş veya kampanya sonrası artış analiz edilebilir.
E-ticarette günlük sipariş sayısı, ortalama sepet tutarı ve reklam harcaması zaman serisi olarak takip edilerek talep tahmini yapılabilir.
Örnek Kullanım
Bir SaaS şirketi, aylık aktif kullanıcı sayısını 24 ay boyunca takip ediyorsa bu veri zaman serisi olarak analiz edilebilir.
Bir growth analisti, “Dönüşüm oranını tek günle yorumlamayalım; zaman serisi trendine bakalım” diyebilir.
Karıştırılan Kavramlar
- Zaman Serisi ve Dataset: Dataset genel veri kümesidir. Zaman serisi zaman sıralı gözlemlerden oluşan özel veri türüdür.
- Zaman Serisi ve Forecasting: Forecasting gelecek değerleri tahmin eder. Zaman serisi bu tahmin için kullanılan veri yapısı olabilir.
- Zaman Serisi ve Cohort Analysis: Cohort Analysis kullanıcı gruplarını zaman içinde izler. Zaman serisi tek veya çoklu metriklerin zaman içindeki akışıdır.
- Zaman Serisi ve Trend: Trend zaman serisindeki genel yönelimdir. Zaman serisi verinin tamamını ifade eder.
İlgili Terimler
- Time Series
- Forecasting
- Trend Analysis
- Anomaly Detection
- Seasonality
- Dashboard
- Data Analytics
- Cohort Analysis
- Metric
Büyüme Mimarisi Notu
Zaman Serisi, büyüme mimarisinde metriklerin zaman içindeki hareketini anlamayı sağlar. Tekil veri noktası çoğu zaman yanıltıcıdır; yön, hız ve desen zaman içinde görülür.
Sağlıklı growth analizi metrikleri anlık değil, trend, mevsimsellik, kanal etkisi ve kampanya zamanlamasıyla birlikte değerlendirir.