Ne Oldu?
Avrupa'nın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren bazı sahaflar, son aylarda eski ve uzun süredir talep görmeyen kitaplara yönelik sıra dışı toplu siparişler aldıklarını açıkladı. Siparişlerin özellikle 1970 sonrası yayımlanmış, ISBN numarasına sahip ve çoğunlukla kurgu dışı eserlerde yoğunlaştığı belirtiliyor.
Sahafların aktardığına göre siparişler çoğunlukla tek nüsha şeklinde veriliyor ve farklı ülkelerdeki birçok kitapçıya aynı dönemde ulaşıyor. Bu durum, satın alınan kitapların yeniden satılmaktan ziyade dijital ortama aktarılarak yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılabileceği yönünde soru işaretleri oluşturdu.
İddialarda adı geçen Kanada merkezli ikinci el kitap şirketi Zoom Books ise yapay zekâ şirketleri adına kitap topladığı veya satın aldığı eserleri taradıktan sonra imha ettiği yönündeki iddiaları reddetti. Şirket, faaliyetlerinin ikinci el kitap ticareti kapsamında yürütüldüğünü açıkladı.
Bununla birlikte yapay zekâ şirketlerinin basılı kitapları eğitim verisine dönüştürdüğü daha önce doğrulanmış bir örnek bulunuyor. ABD'de görülen telif hakkı davasında ortaya çıkan belgeler, Anthropic'in "Project Panama" kapsamında milyonlarca basılı kitabı satın alarak dijital ortama aktardığını gösterdi.
Neden Önemli?
Büyük dil modellerinin gelişebilmesi için yüksek kaliteli ve güvenilir metin verilerine ihtiyaç duyuluyor. İnternetteki içeriklerin giderek daha fazla yapay zekâ tarafından üretilmesi ve telif davalarının artması, teknoloji şirketlerini basılı kitaplar gibi alternatif veri kaynaklarına yönlendirebiliyor.
Basılı eserler özellikle internette yer almayan teknik bilgiler, akademik çalışmalar ve tarihî içerikler açısından önemli veri kaynakları arasında görülüyor. Ancak bu eserlerin yapay zekâ eğitiminde kullanılması, telif hakları ve kültürel mirasın korunmasına ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Kimleri Etkiliyor?
- Sahaflar ve ikinci el kitap satıcıları
- Yazarlar ve yayınevleri
- Yapay zekâ geliştiren teknoloji şirketleri
- Kütüphaneler ve kültürel miras kuruluşları
- Telif hakkı sahipleri
- Araştırmacılar ve koleksiyonerler
Olası Etkileri
Basılı kitapların yapay zekâ eğitimi amacıyla satın alınmasına yönelik ilginin artması hâlinde, ikinci el kitap piyasasında fiyat hareketleri yaşanabilir ve baskısı tükenmiş eserlerin bulunması zorlaşabilir.
Diğer yandan teknoloji şirketleri ile yayıncılar arasında lisans anlaşmalarının yaygınlaşması ve yapay zekâ eğitim verilerine ilişkin yeni telif düzenlemelerinin gündeme gelmesi beklenebilir. Ancak Avrupa'daki son toplu kitap alımlarının doğrudan yapay zekâ şirketleri adına yapıldığı henüz resmî olarak doğrulanmış değil.