Ne Oldu?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu harcamalarının denetimi ve mali karar süreçlerinde yapay zekâ kullanımını genişleten yeni nesil altyapısıyla bugüne kadar 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan kamu harcaması tespit etti. 9 Ağustos 2026 tarihinde açıklanan sonuçlar, yapay zekânın Türkiye’de kamu mali yönetiminde doğrudan risk analizi amacıyla kullanılmaya başladığını ortaya koydu.
Çalışmanın merkezinde Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi bulunuyor. Sistem, kamu harcamalarına ilişkin büyük miktardaki mali veriyi analiz ederek verimsizlik veya hata riski taşıyan işlemleri belirleyebiliyor ve karar vericilere veri temelli öngörüler sunabiliyor.
Yapay zekâ uygulaması, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) çatısı altında çalışıyor. Türkiye’nin ihtiyaçları doğrultusunda yerli imkânlarla geliştirilen platform; bütçe, muhasebe, ödeme, raporlama ve mali karar destek süreçlerini ortak bir dijital ekosistemde bir araya getiriyor.
Sistemin ölçeği de kamu mali yönetimindeki dijital dönüşümün boyutunu gösteriyor. BKMYBS bugün 497 kamu idaresi, 95 bin harcama birimi, 4 bin muhasebe birimi ve yaklaşık 400 bin kullanıcıya hizmet veriyor. Platform üzerinden her yıl yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı, 3 milyon maaş ve ücret hesaplaması, 18 milyon ödeme emri belgesi, 5,5 milyon elektronik imzalı belge ve 10 milyon e-fatura işleniyor.
Yapay zekâ ve ileri analitik uygulamaları bu geniş veri havuzunu risk odaklı biçimde inceleyerek verimsiz veya hatalı olabilecek kamu harcamalarının önceden belirlenmesine yardımcı oluyor. Projenin devreye alınmasından bu yana yapılan analizlerde toplam büyüklüğü 2 milyar lirayı aşan harcama için verimsizlik riski tespit edildi.
Buradaki 2 milyar liralık tutarın kesinleşmiş kamu zararı anlamına gelmediğini belirtmek gerekiyor. Açıklamalarda söz konusu işlemler “verimsizlik riski taşıyan kamu harcamaları” olarak tanımlanıyor. Yapay zekâ sistemi bu nedenle nihai bir mali karar vermekten ziyade, incelenmesi gereken riskli işlemlerin belirlenmesine yardımcı olan bir analiz ve karar destek mekanizması olarak kullanılıyor.
Dijital dönüşümün çevresel ve operasyonel etkilerine ilişkin veriler de paylaşıldı. Bakanlığın verilerine göre 2025-2026 döneminde BKMYBS üzerinden yürütülen mali işlemler sayesinde yaklaşık 200 milyon sayfa kâğıt kullanımından tasarruf edildi. Dijitalleşmenin yaklaşık 5 bin ton karbon salımının önlenmesine katkı sağladığı belirtildi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sistemin mali disiplini güçlendirmek, kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlamak ve veriye dayalı karar alma kapasitesini artırmak amacıyla hayata geçirildiğini belirtti. Şimşek, BKMYBS çatısı altında yapay zekâ ve ileri analitik teknolojilerinin kullanımının daha da yaygınlaştırılacağını açıkladı.
Neden Önemli?
Yapay zekânın kamu sektöründeki kullanımı genellikle vatandaş hizmetleri, belge işleme veya dijital asistan uygulamaları üzerinden gündeme geliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın projesi ise teknolojiyi doğrudan kamu harcamalarının analiz edilmesi ve mali risklerin belirlenmesi amacıyla kullanması nedeniyle farklı bir kullanım alanı oluşturuyor.
Kamu mali sistemlerinde her yıl milyonlarca işlem gerçekleştirildiği için bütün kayıtların geleneksel yöntemlerle aynı ayrıntı seviyesinde incelenmesi önemli miktarda insan kaynağı ve zaman gerektiriyor. Yapay zekâ ve ileri analitik sistemleri, büyük veri kümelerindeki olağandışı hareketleri veya riskli örüntüleri belirleyerek uzmanların incelemesi gereken işlemleri daha hızlı ortaya çıkarabilir.
Sistemin 2 milyar liranın üzerinde riskli harcama belirlemiş olması da bu yaklaşımın ölçeğini gösteriyor. Bununla birlikte yapay zekâ tarafından verilen risk sinyallerinin kesin hata veya usulsüzlük olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Teknolojinin temel rolü, kamu mali yönetiminde önleyici kontrol mekanizmalarını desteklemek ve karar vericilerin dikkatini potansiyel sorunlara yönlendirmek.
Projenin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 11. Verimlilik Proje Ödülleri kapsamında yapay zekâ kategorisinde birincilik ödülüne layık görülmesi de kamu kurumlarında geliştirilen yapay zekâ uygulamalarının kurumsal ölçekte yaygınlaşmaya başladığını gösteren gelişmeler arasında yer alıyor.
Kimleri Etkiliyor?
- Hazine ve Maliye Bakanlığı
- Muhasebat Genel Müdürlüğü
- BKMYBS kapsamındaki 497 kamu idaresi
- Kamu kurumlarının harcama ve muhasebe birimleri
- Kamu mali yönetimi ve denetim alanında çalışan uzmanlar
- Kamuda yapay zekâ ve veri analitiği projeleri geliştiren ekipler
- Kamu kaynaklarının kullanımından doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen vatandaşlar
Olası Etkileri
Yapay zekâ destekli risk analizinin daha geniş kamu kurumlarına ve mali süreçlere uygulanması, hatalı veya verimsiz harcamaların daha erken aşamada belirlenmesine yardımcı olabilir. Bu yaklaşım özellikle milyonlarca işlemin gerçekleştirildiği büyük kamu sistemlerinde denetim ekiplerinin riskli alanlara daha hızlı odaklanmasını sağlayabilir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yapay zekâ ve ileri analitik kullanımını genişletme hedefi, önümüzdeki dönemde kamu mali yönetiminde daha fazla işlemin otomatik risk analizinden geçirilmesine olanak sağlayabilir. Veri kalitesinin ve kullanılan modellerin doğruluğunun korunması ise sistemin güvenilirliği açısından belirleyici olacak.
Projenin sonuçları, Türkiye’de diğer kamu kurumlarının da yapay zekâ destekli denetim ve karar destek sistemlerine yatırım yapması için örnek oluşturabilir. Kamu sektöründe benzer uygulamaların yaygınlaşması, yapay zekânın yalnızca hizmet sunumunda değil, kamu kaynaklarının yönetimi ve kurumsal denetim süreçlerinde de daha fazla kullanılmasına zemin hazırlayabilir.