Ne Oldu?
Türkiye, 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında yapay zekâ politikalarının yönetimi için yeni bir kurumsal yapı oluşturuyor. Bu kapsamda ulusal önceliklerin belirlenmesi, yatırımların yönlendirilmesi ve kamu kurumları arasındaki koordinasyonun sağlanması amacıyla Ulusal Yapay Zekâ Kurulu devreye alınacak.
27 Ağustos 2026 tarihinde açıklanan ayrıntılara göre kurul, yapay zekâ alanında strateji, önceliklendirme, kaynak tahsisi, risk yönetimi ve etik ilkeler bakımından en üst karar ve eş güdüm organı olarak çalışacak.
Kurulun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında faaliyet göstermesi planlanıyor. İlgili bakanlıklar ile bağlı ve ilişkili kamu kurumlarının katılacağı yapı, Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki ulusal önceliklerini ve yıllık uygulama planlarını onaylayacak.
Kurulun görevleri arasında kurumlar arasında ortaya çıkabilecek yetki uyuşmazlıklarının çözülmesi ve büyük ölçekli kamu ile yapay zekâ ekosistemi yatırımlarının yönlendirilmesi de bulunuyor.
Yeni sistem kapsamında her yıl Ulusal Yapay Zekâ Politika Mektubu yayımlanacak. Bu belgeyle Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki politika önceliklerinin kamuoyu ve yatırımcılarla paylaşılması hedefleniyor.
Ulusal Yapay Zekâ Kurulunun sekretarya görevlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Milli Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü yürütecek. Sekretarya aynı zamanda kurul tarafından alınan kararların uygulanmasını takip edecek ve eylem bazında ilerleme raporları hazırlayacak.
Yapay Zekâ Program Ofisi Kurulacak
Yeni yönetişim modelinin ikinci önemli bileşeni ise Program Ofisi olacak. Ofis, yıllık uygulama planlarının hazırlanması, eylemlerin projelendirilmesi ve Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamındaki çalışmaların takip edilmesinden sorumlu olacak.
Program Ofisinde kamu kurumlarındaki yapay zekâ uygulamalarının planlanması ve koordinasyonu amacıyla Siber Güvenlik Başkanlığı Kamu Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü de yer alacak.
Kurumlar arasındaki görev dağılımını netleştirmek için her eylem özelinde sorumlu ve hesap verebilir kurumların yanı sıra danışılacak ve bilgilendirilecek kurumları gösteren bir görev dağılımı matrisi hazırlanacak.
Bu sistemde karar alma, uygulama, teknik değerlendirme, etik rehberlik, mevzuata uyum, bütçe tahsisi ve izleme görevleri ayrı ayrı tanımlanacak. Böylece aynı alanda birden fazla kurumun birbirinden bağımsız çalışmalar yürütmesinin ve yetki çakışmalarının azaltılması hedefleniyor.
Yapay Zekâ Projeleri Kamuya Açık Portalda İzlenecek
Türkiye'nin yapay zekâ politikalarının uygulanmasını takip etmek amacıyla Ulusal Yapay Zekâ İlerleme ve Şeffaflık Portalı da oluşturulacak.
Portal üzerinden Eylem Planı kapsamındaki her çalışmanın sorumlu kurumu, alt görevleri, uygulama takvimi, bütçe gerçekleşmesi, hedefleri ve performans göstergeleri yayımlanacak.
Projelerin mevcut durumu yeşil, sarı veya kırmızı göstergelerle kamuoyuna sunulacak. Böylece vatandaşlar ve yatırımcılar yapay zekâ politikalarının ne ölçüde hayata geçirildiğini ölçülebilir göstergeler üzerinden takip edebilecek.
Kişisel veriler ve ticari sır niteliğindeki bilgiler kamuya açık sistemin dışında tutulacak. Kamu kurumlarının kullanacağı ayrıntılı yönetim ekranlarında ise rol tabanlı erişim yetkilendirmesi uygulanacak.
Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu Geliyor
Yeni yapının bir diğer ayağını Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu oluşturacak. Kamu kurumları, özel sektör, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılması planlanan kurul, yapay zekâ uygulamalarının etik ve toplumsal boyutlarına ilişkin rehberler hazırlayacak.
Etik Kurulun çalışma alanları arasında algoritmik adalet ve yanlılık, açıklanabilirlik, kullanılan verilerin menşesi, güvenlik, sistemlerin sağlamlığı ve insan gözetimi bulunacak.
Çocukları ve hassas grupları etkileyen yapay zekâ uygulamalarının kurulun öncelikli çalışma alanlarından biri olması planlanıyor. Vatandaşların yapay zekâ sistemleriyle ilgili başvuruları da belirlenen sürelerde değerlendirilerek ilgili kurumlara yönlendirilecek.
Etik Kurul doğrudan yaptırım uygulayan bir düzenleyici kurum olmayacak. Bağlayıcı denetim ve yaptırım yetkileri ilgili sektörlerde görev yapan mevcut düzenleyici kurumlarda kalacak. Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulunun bir yıl içerisinde oluşturulması hedefleniyor.
Neden Önemli?
Yapay zekânın kamu hizmetlerinden finans sektörüne, eğitimden sağlığa ve sanayiye kadar çok sayıda alanda kullanılmaya başlanması, teknolojinin yönetimini yalnızca teknik bir konu olmaktan çıkarıyor.
Farklı kamu kurumlarının birbirinden bağımsız yapay zekâ projeleri geliştirmesi; standartların farklılaşmasına, yatırımların tekrarlanmasına ve sorumlulukların belirsizleşmesine neden olabilir. Ulusal Yapay Zekâ Kurulu ve Program Ofisi bu faaliyetlerin merkezi bir strateji doğrultusunda koordinasyonunu sağlamayı hedefliyor.
Yeni modelin dikkat çeken unsurlarından biri de yatırımların doğrudan kurulun görev alanında bulunması. Böylece Türkiye'nin büyük ölçekli yapay zekâ altyapısı ve ekosistem yatırımlarının ulusal önceliklerle uyumlu biçimde yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Şeffaflık Portalı ise planın uygulanmasının kamuoyu tarafından takip edilebilmesi açısından önem taşıyor. Takvim, bütçe, hedef ve performans göstergelerinin yayımlanması, açıklanan yapay zekâ projelerinin yalnızca politika belgesi seviyesinde kalıp kalmadığının izlenmesini kolaylaştırabilir.
Etik Kurulun kurulması da yapay zekâ sistemlerinin teknik performansının yanında toplumsal etkilerinin değerlendirilmesini kurumsal yapının bir parçası haline getiriyor. Özellikle açıklanabilirlik, yanlılık, veri kullanımı ve insan gözetimi gibi konular yapay zekâ düzenlemelerinin temel tartışma alanları arasında bulunuyor.
Kimleri Etkiliyor?
- Yapay zekâ geliştiren ve kullanan teknoloji şirketleri
- Kamu kurumları ve belediyeler
- Yapay zekâ girişimleri ve yatırımcıları
- Üniversiteler ve yapay zekâ araştırmacıları
- Kurumsal yapay zekâ projeleri geliştiren şirketler
- Veri güvenliği ve yapay zekâ yönetişimi ekipleri
- Yapay zekâ uygulamalarını kullanan vatandaşlar
Olası Etkileri
Ulusal Yapay Zekâ Kurulunun faaliyete geçmesi, Türkiye'deki kamu yapay zekâ yatırımlarının daha merkezi biçimde planlanmasını sağlayabilir. Büyük ölçekli projelerde ortak önceliklerin belirlenmesi, farklı kurumların benzer altyapılara ayrı ayrı yatırım yapmasının önüne geçebilir.
Her yıl yayımlanması planlanan Ulusal Yapay Zekâ Politika Mektubu, özel sektör açısından da yol gösterici olabilir. Şirketler ve yatırımcılar kamu tarafından önceliklendirilen teknoloji alanlarını daha açık biçimde görebilir ve yatırım planlarını buna göre şekillendirebilir.
İlerleme ve Şeffaflık Portalının planlandığı kapsamda hayata geçirilmesi ise yapay zekâ politikalarının ölçülebilirliğini artırabilir. Projelerin bütçe ve takvim bilgilerinin performans göstergeleriyle birlikte yayımlanması, gecikmelerin veya hedeflerden sapmaların daha kolay görülmesini sağlayabilir.
Etik Kurul tarafından hazırlanacak rehberler özellikle kamu hizmetlerinde kullanılan yapay zekâ sistemlerini etkileyebilir. İnsanları doğrudan etkileyen otomatik karar sistemlerinde açıklanabilirlik, ayrımcılık riski ve insan gözetimi gibi kriterlerin daha sistematik biçimde değerlendirilmesi beklenebilir.
Bununla birlikte yeni yönetişim modelinin gerçek etkisi, kurumların kurul kararlarını ne ölçüde uygulayacağına, performans verilerinin ne kadar ayrıntılı yayımlanacağına ve etik rehberlerin uygulamada nasıl kullanılacağına bağlı olacak.
Planlanan yapı hayata geçirildiğinde Türkiye'nin yapay zekâ politikasında yalnızca yatırım ve teknoloji geliştirmeye değil, koordinasyon, hesap verebilirlik, etik ve şeffaflık başlıklarına da daha merkezi bir yönetim modeli getirilmiş olacak.