Ne Oldu?
Türkiye merkezli enerji teknolojileri şirketi Beta Enerji ve Teknoloji, yapay zekâ ile enerji verimliliğini bir araya getiren yeni Ar-Ge projesinin TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazandığını açıkladı. Şirket gelişmeyi 14 Ağustos 2026 tarihinde Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden duyurdu.
Proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda ve Dünya Bankası desteğiyle yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında değerlendirildi. TÜBİTAK tarafından yürütülen 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda Beta Enerji'nin başvurusu destek almaya hak kazandı.
Projenin tam adı “Yağlı Tip Güç Transformatörlerinde DGA ve Yağ Karakterizasyonuna Dayalı Yapay Zekâ Tabanlı Kalan Ömür ve Karbon Ayak İzi Tahmini” olarak açıklandı.
Çalışmanın temel amacı, enerji altyapısının kritik bileşenlerinden biri olan yağlı tip güç transformatörlerinin mevcut durumunun daha gelişmiş yöntemlerle analiz edilmesi. Projede transformatör yağından elde edilen veriler yapay zekâ tabanlı analiz yöntemleriyle değerlendirilerek ekipmanın kalan kullanım ömrünün tahmin edilmesi hedefleniyor.
Projede kullanılacak yöntemlerden biri DGA yani çözünmüş gaz analizi olacak. Güç transformatörlerinin içerisinde kullanılan izolasyon yağındaki gazların incelenmesi, ekipmanda oluşabilecek bazı arızaların ve çalışma koşullarındaki bozulmaların belirlenmesinde kullanılan yöntemler arasında bulunuyor.
Beta Enerji'nin projesinde bu analizlerden elde edilen verilerin yağ karakterizasyonu sonuçlarıyla birlikte yapay zekâ modellerine aktarılması planlanıyor. Böylece transformatörlerin teknik durumuna ilişkin daha kapsamlı bir tahmin mekanizmasının oluşturulması amaçlanıyor.
Projenin ikinci önemli ayağını ise karbon ayak izi tahmini oluşturuyor. Şirket, yapay zekâ tabanlı analizlerle yalnızca ekipmanların kalan kullanım ömrünü değil, transformatörlerin çevresel etkilerine ilişkin göstergeleri de değerlendirmeyi hedefliyor.
Beta Enerji, yaklaşık yarım asırlık sanayi tecrübesiyle transformatör ve enerji teknolojileri alanında faaliyet gösteriyor. Şirket ürünlerini 80'den fazla ülkeye ihraç ederken enerji altyapısı, transformatör üretimi ve anahtarlama ürünleri gibi alanlarda çalışmalar yürütüyor.
Neden Önemli?
Elektrik şebekelerinde kullanılan güç transformatörleri uzun yıllar boyunca çalışan ve enerji altyapısının sürekliliği açısından kritik öneme sahip ekipmanlar arasında bulunuyor. Transformatörlerde meydana gelebilecek plansız arızalar yalnızca bakım maliyetlerini artırmakla kalmıyor, enerji kesintilerine ve operasyonel kayıplara da yol açabiliyor.
Bu nedenle ekipmanın ne zaman bakıma ihtiyaç duyabileceğinin veya kullanım ömrünün hangi aşamasında olduğunun önceden tahmin edilmesi enerji şirketleri açısından önemli bir avantaj sağlayabilir. Yapay zekâ modelleri geçmiş ve güncel ölçüm verilerindeki örüntüleri analiz ederek geleneksel bakım yöntemlerini destekleyen yeni karar mekanizmaları oluşturabilir.
Beta Enerji'nin projesi bu açıdan kestirimci bakım ile yapay zekâyı bir araya getiriyor. Ekipmanların yalnızca belirli zaman aralıklarında kontrol edilmesi yerine mevcut çalışma koşullarına ve elde edilen verilere göre değerlendirilmesi, bakım kaynaklarının daha verimli kullanılmasına yardımcı olabilir.
Karbon ayak izinin aynı sistem içerisinde değerlendirilmesi ise projeyi yalnızca bakım teknolojisi olmaktan çıkararak yeşil dönüşüm alanına taşıyor. Enerji ekipmanlarının kullanım süresi ve çevresel etkilerinin daha doğru ölçülmesi, şirketlerin sürdürülebilirlik hedefleri açısından yeni veriler sağlayabilir.
Projenin TÜBİTAK'ın Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı kapsamında desteklenmesi de Türkiye'de yapay zekânın yalnızca yazılım ve dijital hizmetlerde değil, geleneksel sanayi ve enerji altyapısında kullanılmasına yönelik çalışmaların genişlediğini gösteriyor.
Kimleri Etkiliyor?
- Enerji ve elektrik altyapısı şirketleri
- Güç transformatörü üreticileri
- Elektrik dağıtım ve iletim şirketleri
- Sanayi tesislerinin bakım ve mühendislik ekipleri
- Yapay zekâ ve kestirimci bakım teknolojileri geliştiren şirketler
- Enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik ekipleri
- Endüstriyel yapay zekâ alanında çalışan araştırmacılar
Olası Etkileri
Projenin başarılı sonuç vermesi durumunda transformatörlerin bakım ihtiyaçlarının daha erken belirlenmesi mümkün olabilir. Yapay zekâ destekli kalan ömür tahmini, bakım ekiplerinin hangi ekipmana ne zaman müdahale etmesi gerektiği konusunda ek bir karar destek mekanizması sağlayabilir.
Bu yaklaşım plansız arızaların azaltılmasına, bakım maliyetlerinin daha kontrollü yönetilmesine ve enerji altyapısındaki ekipmanların daha uzun süre verimli biçimde kullanılmasına katkı sağlayabilir.
Karbon ayak izi tahmininin sisteme dahil edilmesi ise enerji şirketlerinin teknik performans ile çevresel performansı birlikte değerlendirmesine olanak yaratabilir. Bu tür veriler özellikle sürdürülebilirlik raporlaması ve yeşil dönüşüm yatırımlarında daha önemli hâle gelebilir.
Beta Enerji'nin projesi aynı zamanda Türkiye'deki sanayi şirketlerinin yapay zekâyı fiziksel üretim ve altyapı süreçlerine entegre etmesi açısından örnek oluşturabilir. Yapay zekâ destekli kestirimci bakım sistemlerinin yaygınlaşması, üretim tesislerinden enerji altyapısına kadar farklı sektörlerde yeni uygulamaların geliştirilmesini teşvik edebilir.
Bununla birlikte projenin henüz TÜBİTAK desteği almaya hak kazanan bir Ar-Ge çalışması olduğu unutulmamalı. Sistemin ticari ölçekte ne kadar başarılı olacağı, proje sürecinde gerçekleştirilecek geliştirme ve doğrulama çalışmalarının sonuçlarına bağlı olacak.